Zaznacz stronę

Do którego sądu złożyć wniosek o upadłość konsumencką ?

sąd upadłościowy

Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy. Autor: Adrian Grycuk Licencja: CC-BY SA 3.0 PL

Który sąd ogłosi Twoją upadłość konsumencką ?

Przeglądając statystyki bloga dotyczące lokalizacji, z których jest on przeglądany, zauważyłem, że duża część czytelników czyta go z zagranicy – zwłaszcza z Wielkiej Brytanii, Irlandii i Niemiec. W związku z tym dzisiaj artykuł dotyczący sądu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości i do prowadzenia postępowania upadłościowego. Odpowiem też na pytanie, czy możliwe jest przeprowadzenie upadłości w polskim sądzie w przypadku pobytu za granicą.

Sąd upadłościowy

Zgodnie z art. 18 Prawa upadłościowego do rozpoznawania spraw o ogłoszenie upadłości właściwym będzie zawsze sąd upadłościowy. Zasadniczo sprawy o ogłoszenie upadłości rozpoznawane są w składzie trzech sędziów. Jeśli jednak chodzi o upadłość konsumencką, wniosek rozpoznaje się w składzie jednego sędziego. Sąd upadłościowy to inaczej wydział gospodarczy sądu rejonowego, który zajmuje się sprawami upadłościowymi. Sądy upadłościowe nie są więc jakimiś odrębnymi jednostkami w strukturze sądownictwa.

Właściwość miejscowa sądu

Nieco bardziej skomplikowaną sprawą jest właściwość miejscowa sądu upadłościowego – czyli ujmując rzecz prościej, wskazanie w której miejscowości powinniśmy złożyć swój wniosek. Jeśli chodzi o osoby fizyczne nie prowadzące działalności gospodarczej, kluczowe znaczenie ma tutaj miejsce podstawowej działalności dłużnika. W przypadku upadłości konsumentów miejscem podstawowej działalności będzie zazwyczaj miejsce zwykłego pobytu osoby zainteresowanej ogłoszeniem upadłości, czyli miejsce, gdzie osoba ta aktualnie, faktycznie przebywa, wynajmuje lub posiada mieszkanie, pracuje, odbiera korespondencję, przyjmuje znajomych. Nie jest konieczne, aby osoba taka była zameldowana na pobyt stały w miejscu zwykłego pobytu, gdyż jest to obowiązek jedynie administracyjny – ewidencyjny, który nie jest w jakikolwiek sposób weryfikowany przez sąd.

Jeśli nie wiesz, który sąd upadłościowy będzie właściwy dla miejscowości, w której znajduje się Twoje obecne miejsce zwykłego pobytu, z pomocą przyjdzie Ci wyszukiwarka udostępniona przez wydawnictwo Wolters Kluwer pod tym adresem: http://wi.lex.pl/govsearch/. Wystarczy wpisanie miejscowości, wybranie odpowiedniej ulicy i odnalezienie w liście wyników sądu rejonowego. W Warszawie będzie to Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy, X Wydział Gospodarczy do spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych.  Niezwykle przydatne narzędzie, z którego sam często korzystam 😊

Błędne określenie właściwego sądu

Dlaczego warto już na początku sprawdzić, który sąd będzie właściwy miejscowo do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej? Złożenie wniosku do niewłaściwego sądu z całą pewnością opóźni rozpoznanie sprawy, gdyż sąd upadłościowy będzie zmuszony przekazać sprawę do sądu właściwego miejscowo. Możesz się też zorientować w orzecznictwie Twojego sądu. Bywa, że jedne sądy są bardziej a inne mniej łaskawe dla dłużników, dzięki czemu możesz zweryfikować wcześniej szanse na powodzenie całej operacji.

Upadłość konsumencka Polaków mieszkających za granicą

Wracając do osób, o których pisałem na wstępie – a więc osób zainteresowanych upadłością, mieszkających poza granicą RP. W ich przypadku o miejscu prowadzenia postępowania upadłościowego decydują przepisy prawa europejskiego, a konkretnie Rozporządzenia Rady nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 roku. Posługuje się ono pojęciem COMI (Center of Main Interests) czyli miejscem życiowych interesów danej osoby, które w dodatku jest jako takie rozpoznawalne przez inne osoby. Sąd kraju, w którym znajduje się centrum życiowych interesów dłużnika jest właściwy do prowadzenia postępowania upadłościowego, co może być interesujące zwłaszcza dla osób przebywających na stałe w Wielkiej Brytanii – w Anglii lub Walii, gdzie prawo upadłościowe jest wyjątkowo korzystne dla dłużników. Pojęcie COMI jest o tyle nieprecyzyjne, że należy rozpatrywać osobno każdy przypadek, w wielu jednak przypadkach właściwe będą sądy zagraniczne.

 

 

Kto może skutecznie skorzystać z upadłości konsumenckiej? (część 2)

Kto może skutecznie skorzystać z upadłości konsumenckiej? (część 2)

Dzisiejszy artykuł dotyczy czynników, które decydują o tym, czy sprawa o upadłość konsumencką będzie rozpatrywana. Czynniki te mogą wpłynąć na odrzucenie wniosku przez sąd. Jednak nie musi się tak stać. Co stanowi o sukcesie lub porażce wniosku o upadłość konsumencką?

W poprzednim poście opisałem dwa podstawowe warunki, które musi spełniać osoba upatrująca swojej szansy na wyzwolenie się z długów w upadłości konsumenckiej. Pierwszy z nich to wymóg nieprowadzenia działalności gospodarczej w chwili złożenia wniosku o upadłość, drugi dotyczył posiadania zadłużenia bez szans na jego spłatę (artykuł dostępny jest tutaj).

Niestety, stwierdzenie powyższych okoliczności przez sąd nie wystarczy, aby ogłosić upadłość. Sąd weźmie pod uwagę również sposób, w jaki doszło do zadłużenia oraz będzie badał, czy już wcześniej (w okresie 10 lat wstecz) prowadzono wobec wnioskującego postępowanie upadłości konsumenckiej i jaki był jej skutek.

Przyjrzyjmy się kolejnym dwóm grupom czynników, które wpływają na możliwość uzyskania upadłości konsumenckiej:

Brak winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa dłużnika


 

Ważnym elementem oceny przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości jest kwestia sposobu, w jaki zadłużony doprowadził do niewypłacalności. Sąd oddali wniosek, jeżeli oceniając go stwierdzi, że doprowadzono do niewypłacalności lub zwiększono jej zakres umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Stwierdzenie przez sąd umyślności w zachowaniu dłużnika nie sprawia zazwyczaj większych problemów, gdyż będzie się tak działo za każdym razem, kiedy osoba doprowadza do niewypłacalności celowo, rozmyślnie. Przykładowo przypadek taki zajdzie w sytuacji, kiedy kredytobiorca wiedząc, iż nie posiada zdolności kredytowej, zaciąga kredyt wprowadzając w błąd bank, co do możliwości jego spłaty. Inny przykładem może być kupno samochodu na kredyt bez zamiaru jego spłaty.

Dużo trudniejszej jest określenie rażącego niedbalstwa. Niedbalstwo jest pewnego rodzaju nieumyślnym stopniem winy, które przejawia się w niedołożeniu przez daną osobę należytej staranności w swoim postępowaniu. W przypadku rażącego niedbalstwa konieczne jest niedochowanie minimalnych standardów właściwego zachowania, na przykład w sytuacji, w której osoba bez stałego, stabilnego źródła utrzymania żyje ponad stan, kupując na raty drogie wyposażenie AGD do swojego mieszkania. Przekonanie sądu do tego, że w konkretnym przypadku nie miało miejsce rażące niedbalstwo może być problematyczne i wymaga pewnej wprawy, gdyż granica pomiędzy zwykłym niedbalstwem, a rażącą jego formą jest dość płynna.

Postępowania upadłościowe lub zachowanie dłużnika w przeszłości


 

Chcąc złożyć skuteczny wniosek o upadłość konsumencką należy także pamiętać o tym, że sąd oddali go, kiedy w okresie 10 lat przed złożeniem tego wniosku:

  • prowadzono wobec wnioskującego konsumenckie postępowanie upadłościowe, które zostało umorzonez innych przyczyn niż na wniosek samego dłużnika – dotyczy to przypadków, kiedy w tracie wcześniejszego postępowania dłużnik nie wypełniał swoich obowiązków, np. zataił istotne informacje, utrudniał działania syndyka, wskutek czego sąd umorzył postępowanie,
  • uchylono ustalony przez sąd plan spłaty wierzycieli– chodzi tu o przypadki, w których dłużnik – konsument nie wypełnia planu spłat, nie składa informacji, zataja źródła przychodu itd. (art. 49120 ustawy),
  • dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości – mowa tu o przypadkach, w których dłużnik starający się obecnie o upadłość konsumencką prowadził wcześniej działalność gospodarczą bądź był wspólnikiem w spółce.

 

W upadłości konsumenckiej prawo nie przewiduje żadnego terminu, w którym trzeba złożyć wniosek – można to zrobić w dowolnej chwili, nawet po upływie dłuższego czasu od momentu, kiedy osoba stała się niewypłacalna. Sytuacja wygląda zgoła inaczej w wypadku zwykłej upadłości. W związku z tym, jeżeli wnioskujący o upadłość konsumencką wcześniej prowadził działalność gospodarczą i nie złożył wniosku o upadłość jako przedsiębiorca w ciągu 14 dni (od początku 2016 r. 30 dni), może spodziewać się sytuacji, w której sąd oddali bieżący wniosek o upadłość konsumencką.

 

  • dokonana czynność prawna została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli – tj. w sytuacji, w której istnieje prawomocny wyrok stwierdzający taką okoliczność;
  • prowadzono wobec wnioskującego już wcześniej konsumenckie postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część – mowa tu o sytuacji, kiedy już skorzystano z oddłużenia w ramach upadłości konsumenckiej;

 

Szansa na nieodrzucenie wniosku, mimo niesprzyjających okoliczności


 

Ilość sytuacji, w których sąd może oddalić wniosek jest długa i pewnie może być zniechęcający do ubiegania się o upadłość konsumencką. Należy jednak dodać, że w powyższych sytuacjach sąd może, ale nie ma bezwzględnego obowiązku oddalenia wniosku o upadłość konsumencką. To zdecydowanie dobra informacja dla wszystkich chcących pozbyć się długów w ten sposób.

 

Sąd nie oddali wniosku, kiedy uzna, że jest uzasadniony względami słuszności lub względami humanitarnymi. Może się tak, że osoba, która uprzednio skorzystała z umorzenia części bądź całości długu w upadłości konsumenckiej znowu będzie zmuszona skorzystać z takiego oddłużania. Życie pisze różne scenariusze, takie jak choroba, zwolnienie i inne ciężkie niezawinione sytuacje. Kiedy skorzystano już z oddłużenia w ramach upadłości konsumenckiej i po raz kolejny trudna sytuacja życiowa  zmusiła wnioskującego do ubiegania się o upadłość sąd uwzględni wniosek, jeżeli do tej sytuacji doszło pomimo zachowania należytej staranności.

 

Jest jeszcze jeden przypadek, kiedy sąd oddali wniosek – będzie to miało miejsce w przypadku podania przez wnioskodawcę – dłużnika nieprawdziwych bądź niezupełnych danych. Nie warto więc kłamać we wniosku ani też zbyt „oszczędnie gospodarować prawdą”.

 

Jeżeli mają państwo dodatkowe pytania dotyczące treści artykułu lub upadłości konsumenckiej w całości, zapraszam do kontaktu.

Kto może skutecznie skorzystać z upadłości konsumenckiej (część 1) ?

upadłość konsumencka - warszawaJeżeli trafiłeś na tę stronę, to prawdopodobnie słyszałeś bądź czytałeś już o upadłości konsumenckiej, ale wciąż szukasz informacji, czy ten sposób pozbycia się zadłużenia będzie skuteczny w Twoim przypadku. Po lekturze artykułu będziesz wiedział, czy możesz złożyć wniosek, który będzie szanse na uwzględnienie przez sąd upadłościowy.

Upadłość konsumencka przeznaczona dla „konsumentów”

Choć ustawa Prawo upadłościowe nie posługuje się pojęciem „upadłość konsumencka”, to oczywistym jest, że terminem tym można się posługiwać jedynie, jeśli chodzi o postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.

Z całą pewnością Twój wniosek nie zostanie uwzględniony przez sąd, jeśli w momencie jego złożenia prowadzisz działalność gospodarczą lub jesteś wpisany jako przedsiębiorca do CEiDG. Pewnym problemem może się okazać również ogłoszenie upadłości konsumenckiej w sytuacji, kiedy prowadziłeś kiedyś działalność gospodarczą i to zadłużenie z tego czasu jest przyczyną obecnej niewypłacalności. Zgodnie z przepisami przedsiębiorca – w odróżnieniu do „konsumenta” – powinien złożyć wniosek upadłość w ściśle wyznaczonych granicach czasowych (od 2016 roku w ciągu 30 dni, wcześniej 14 dni). Warto dodać, iż do 31 grudnia 2015 roku dla skuteczności wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wykreślenie z CEiDG musiało nastąpić z rocznym wyprzedzeniem przed złożeniem wniosku. Aktualnie nie ma już tego wymogu, a więc wniosek możesz złożyć od razu, po zakończeniu prowadzenia działalności.

Niewypłacalność dłużnika

Kolejnym warunkiem ogłoszenia upadłości jest Twoja niewypłacalność, czyli stan w którym nie wykonujesz swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, np. nie spłacasz bieżących rat kredytu, pożyczki, nie płacisz rachunków za czynsz, media, telefon. Nie chodzi tutaj o przejściową chwilową niemożność spłaty zobowiązań, które mogą zostać uregulowane po terminie np. po wpłynięciu wypłaty na konto, lecz o trwały brak środków na spłatę zobowiązań. Dla stwierdzenia niewypłacalności wystarczającym jest (w przypadku upadłości konsumenckiej), żeby brak możliwości spłaty dotyczył nawet jednego zobowiązania. Dla ułatwienia sytuacji dłużnika prawo upadłościowe wprowadzono przepis, zgodnie z którym wystarczy wykazać, że opóźnienie w spłacie zobowiązań przekracza trzy miesiące. Nie wyklucza to oczywiście możliwości uznania Cię za niewypłacalnego, jeśli zaległości są krótsze niż trzy miesiące.

Upadłość konsumencka a środki z programu 500+

upadłość a 500+Nie dalej niż tydzień temu zadzwoniła do mnie przerażona klientka, względem której sąd zdążył tydzień wcześniej ogłosić upadłość, z pytaniem, czy będzie musiała oddawać syndykowi pieniądze, które pobiera z programu 500+ oraz alimenty zasądzone na dwójkę małych dzieci. Planujesz zgłosić wniosek o upadłość, ale powstrzymują Cię obawy o to, czy syndyk zajmie pieniądze wypłacanymi na twój rachunek z rządowego programu 500+ lub przekazywane Ci w ramach zasądzonych alimentów ?

Musisz zatem wiedzieć, że w skład masy upadłości nie wchodzi między innymi mienie wyłączone od egzekucji w myśl przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Aby zatem rozwiać Twoje wątpliwości, należy sięgnąć do przepisu art. 833 ust. 6 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym: „Nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia integracyjne, świadczenie wychowawcze oraz jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz. U. poz. 1860)”.

Składając wniosek o ogłoszenie upadłości nie musisz się zatem martwić tym, że zostaną Ci zabrane środki otrzymywane w ramach programu 500+ (w języku ustawy „świadczenie wychowawcze”) ani też zasądzone Ci świadczenia alimentacyjne, gdyż świadczenia te nie podlegają egzekucji, a co za tym idzie nie wchodzą one w skład masy upadłości. Z treści cytowanego przepisu wynika, że w ten sam sposób traktowane są też inne świadczenia, takie jak:

  • środki z funduszu alimentacyjnego,
  • świadczenia rodzinne,
  • dodatki rodzinne,
  • dodatki pielęgnacyjne,
  • dodatki porodowe,
  • dodatki dla sierot zupełnych,
  • zasiłki dla opiekunów,
  • świadczenia z pomocy społecznej,
  • świadczenia integracyjne,
  • świadczenie jednorazowe (świadczenie w wysokości 4000 zł na dziecko niepełnosprawne).

Z powyższego wynika, że po ogłoszeniu upadłości będziesz mógł/mogła w dalszym ciągu dysponować tymi pieniędzmi, co też w wielu przypadkach z pewnością ułatwi podjęcie decyzji o oddłużeniu osoby niewypłacalnej poprzez upadłość konsumencką.

Jakie są konsekwencje ogłoszenia upadłości konsumenckiej ?

upadłość konsumencka skutki konsekwencjeStandardowe pytanie, na które szukają odpowiedzi osoby będące w kłopotach finansowych, rozważające ogłoszenie upadłości konsumenckiej brzmi „jak zmieni się moja sytuacja po ogłoszeniu upadłości ?”

Jeśli zatem zastanawiasz się nad wnioskiem o ogłoszenie upadłości konsumenckiej i nurtuje Cię powyższe pytanie, musisz wiedzieć, że w razie pozytywnego załatwienia Twojego wniosku przez Sąd upadłościowy, będzie to miało szereg konsekwencji, w szczególności związanych z Twoim majątkiem.

Skutki ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Jeżeli sąd ogłosi Twoją upadłość konsumencką, będzie to niosło za sobą następujące skutki:

cały Twój majątek wejdzie w skład masy upadłości, którą zarządzać będzie wyznaczony przez sąd w postanowieniu syndyk. Z tego z kolei wynika, iż na czas trwania postępowania upadłościowego stracisz możliwość swobodnego dysponowania swoim majątkiem – tj. nie będziesz mógł sprzedać według swojego uznania domu, mieszkania, samochodu, urządzeń AGD. Co więcej, masz obowiązek wskazać i wydać syndykowi wszystkie składniki majątku, dokumentację dotyczącą zarówno majątku jak i rozliczeń a nawet korespondencję, jeżeli dotyczy składników majątku czy też zadłużenia. Brak współpracy z syndykiem może skończyć się umorzeniem przez sąd postępowania upadłościowego, co w konsekwencji oznacza brak możliwości ponownego ogłoszenia upadłości przez okres 10 lat;

  1. po ogłoszeniu upadłości sąd przesyła postanowienie do wyznaczonego syndyka, który rozpoczyna swoje działania od inwentaryzacji składników majątku – masy upadłości. Po sporządzeniu spisu inwentarza oraz oszacowaniu wartości poszczególnych składników masy upadłości następuje sprzedaż poszczególnych składników – likwidacja majątku;
  2. wraz z ogłoszeniem upadłości wszystkie zobowiązania upadłego konsumenta stają się wymagalne w całości. Dla przykładu: jeżeli zawarłeś kredyt spłacany w ratach, bądź pożyczkę, która miała być zwrócona w całości za rok, to z momentem ogłoszenia Twojej upadłości zobowiązania te są płatne natychmiastowo w pełnej wysokości. Powyższe zasady dotyczą również zobowiązań niepieniężnych;
  3. w momencie ogłoszenia upadłości konsumenckiej zawieszeniu ulegają wszelkie postępowania sądowe o zapłatę oraz postępowania egzekucyjne z Twoim udziałem. Do postępowań o zapłatę wstąpi syndyk masy upadłości, natomiast postępowania egzekucyjne pozostaną zawieszone do momentu zakończenia postępowania upadłościowego. W razie umorzenia zobowiązań w wyniku postępowania upadłościowego, umorzone zostaną również postępowania egzekucyjne skierowane przeciwko Twojej osobie;
  4. w razie gdy masz swoich osobistych dłużników, ich zobowiązania wobec Ciebie również stają się składnikiem masy upadłości. W razie potrzeby syndyk wystąpi z powództwem o zapłatę;
  5. Jeżeli w momencie ogłoszenia upadłości konsumenckiej jesteś w związku małżeńskim – w ustroju majątkowej wspólności małżeńskiej, z mocy prawa następuje rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami. Cały majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości;
  6. po ogłoszeniu względem Ciebie upadłości konsumenckiej tracisz możliwość zaciągania zobowiązań, które mogły by pogorszyć Twoją sytuację majątkową, skutkujących na możliwość zmniejszenia zaspokojenia Twoich dotychczasowych wierzycieli. Nie jest natomiast wykluczone zawieranie drobnych umów życia codziennego typu kupno żywności, środków czystości, biletów komunikacji. Możesz również dowolnie rozporządzać tą częścią wynagrodzenia, która nie jest przekazywana do masy upadłości.